Elma Armut ve Ayva Bahçelerinde Örnekleme ve Kontrol Yöntemleri

Elma, armut ve ayvada zirai mücadele kapsamında zararlılar, hastalıklar ve besin maddesi noksanlıkları için örnekleme zamanı ve kontrol yöntemleri mücadelenin verimliliği açısından önem arz eder.

Elma, armut ve ayvada zirai mücadele kapsamında zararlılar, hastalıklar ve besin maddesi noksanlıkları için örnekleme zamanı ve kontrol yöntemleri mücadelenin verimliliği açısından önem arz eder.

Bu içerik, Elma, Armut ve Ayvada zirai mücadelesinin bir parçasıdır. Bu kategorideki tüm mücadele yöntemlerini ulaşmak için buraya tıklayabilirsiniz.

Örnekleme yöntemleri ile zararlı, hastalık ve yabancı otların yoğunlukları belirlenir ve zararlıların ekonomik zarar eşiğine ulaşıp ulaşmadıkları saptanır. Ekonomik zarar eşiğine ulaşan zararlılarda, kritik biyolojik dönemleri ve doğal düşmanlarının popülasyon yoğunlukları dikkate alınarak mücadeleye karar verilir.

Elma bahçelerinde zararlı, hastalık, yabancı ot ve doğal düşmanlar ile ilgili örnekleme yöntemleri, aşağıda ana başlıklar halinde verilmiştir:

Zararlıların ve Faydalıların Örnekleme Yöntemleri

Dal sayım yöntemi

Kışı ağaçların üzerinde geçiren zararlıların türlerini ve yoğunluklarını belirlemek için bu yöntemden yararlanılmaktadır. Dal sayımları, ağaçların dormant dönemde olduğu şubat-mart aylarında bir defa yapılır. Bunun için bahçeyi temsil edecek şekilde 5 ağacın herbirinden 20 cm uzunlukta, 1-3 yıllık 12 dal parçası kesilir ve bunlar önce kesekağıdı, sonra polietilen torbalara yerleştirilerek buz kutusu ile laboratuvara getirilir.

Burada dalların 10’ar adedi üzerindeki zararlılar (kabuklubit, koşnil, kırmızı örümcek yumurtaları v.b.), stereomikroskop altında sayılır, 2’ şer adedi ise parazitoit çıkartma kutularına yerleştirilerek doğal parazitlenme oranı saptanır. Sayım sonunda elde edilen değerler 5’ e bölünerek ortalama 2 m uzunluktaki dallarda bulunan zararlı miktarı tespit edilir.

Sayım sonuçları, Ek 1’de (buradan indirebilirsin) verilen ekonomik zarar eşikleri ile karşılaştırılır, parazitlenme durumu da dikkate alınarak, kış mücadelesi yapılıp yapılmayacağına karar verilir.

Göz ile inceleme yöntemi

Bu yöntem, çiçeklenme başlangıcından itibaren bütün vejetasyon süresince, elma bahçelerinde bulunan zararlı ve faydalı türler ile bunların popülasyon yoğunluklarını saptamak için kullanılır. Gözle inceleme, vejetasyon süresince 1-2 hafta aralıklarla yapılır. Bunun için, bahçeyi temsil edecek şekilde 10 ağaç seçilir ve bu ağaçların her birinden 10’ar olmak üzere, toplam 100 adet organ; fenolojik döneme bağlı olarak, çiçeklenme öncesinde tomurcuk, çiçeklenme döneminde çiçek, daha sonra yaprak ve meyve üzerinde bulunan böcekler, zararlı ve faydalı akarlar ve yenikler sayılır.

Sayımlar, gözle veya lup ile ağaçların üzerinde yapılır. Zararlı ve predatör akar türleri ve yoğunluklarını belirlemek için; her bahçeden seçilecek 10 ağacın değişik yön ve yüksekliklerinden 10’ar yaprak koparılır. Böylece her bahçedeki 10 ağaçtan alınan, toplam 100 yaprak, polietilen bir torbaya yerleştirilir ve buz kutusu içerisinde laboratuvara getirilir. Laboratuvarda yaprak örneklerinin alt ve üst yüzeyleri stereomikroskop altında incelenerek, zararlı ve predatör akar türlerinin canlı dönemleri sayılır veya yapraklar, “Akar fırçalama aleti” ile fırçalanarak (Şekil 1a), akarların, vazelin sürülen daire şeklindeki camın üzerine düşmesi sağlanır.

Bu cam, bir stereomikroskop altına yerleştirilerek, üzerinde bulunan zararlı ve faydalı akarlar sayılır. Sayımlarda, camların büyüklüğünde kesilen ve 16 eşit bölüme ayrılmış olan, daire şeklindeki akar sayım skalası kullanılır (Şekil 1b). Böylece her bahçe için 100 yaprakta akarların ortalama popülasyon yoğunluğu adet/yaprak olarak hesaplanır. Sayımlardan elde edilen sonuçlar, Ek 1’de 100 organa göre verilen, ekonomik zarar eşikleri ile karşılaştırılarak, mücadele yapılıp yapılmayacağına karar verilir.

Akar fırçalama aleti ve Akar sayım skalası
Şekil 1. a) Akar fırçalama aleti, b) Akar sayım skalası

Darbe yöntemi

Bu yöntem, ağaçların üzerinde bulunan hareketli zararlı ve faydalı türlerin yoğunluklarını belirlemek için kullanılır. Çiçeklenme başlangıcından itibaren, ayda bir olmak üzere vejetasyon süresince 5-6 kez uygulanır.

Darbe aleti
Şekil 2. Darbe aleti

Bunun için, bahçeyi temsil edecek şekilde 50 ağaç seçilir. Bu ağaçların her birinin değişik yön ve yüksekliklerindeki ikişer dalına, ucuna lastik boru parçası geçirilmiş bir sopa ile ikişer kez vurularak, dalların üzerinde bulunan zararlı ve faydalı türlerin, dalların altında tutulan bir kenarı 50 cm olan kare şeklindeki beyaz kumaştan yapılan ve alt kısmında öldürme şişesi bulunan darbe aletinin içine düşmesi sağlanır (Şekil 2).

Elde edilen örnekler petri kutusu, kavanoz gibi kaplara konarak buz kutusunda laboratuvara getirilir. Burada türlerine göre ayrılarak, sayıları ve yoğunlukları belirlenir. Sayımlarda elde edilen değerler, Ek 1’de (buradan indirebilirsin) 100 darbeye göre verilen ekonomik zarar eşikleri ile karşılaştırılarak, mücadele yapılıp yapılmayacağına karar verilir.

Fungal Hastalıkların Örnekleme Yöntemleri

Elma yaprak, dal ve sürgünlerinde gözlemler yapılır. Sürgün, yaprak ve meyvedeki lekeler ve çürümeler, gövde ve kollarda çatlama ve kuruma görülen bitkilerden örnekler alınır. Ayrıca, gelişme geriliği ve kuruma gösteren elma, armut ve ayvaların kök kısımları açılarak kök ve kök boğazı incelenir. Kök ve kök boğazında nekrozların ve/veya bir fungal yapının görüldüğü, canlılığını sürdürmekte olan ağaçlar kökleri ile sökülür.

Yaprak, dal ve sürgün örnekleri önce kâğıt ile sarılır sonra naylon torba içine konarak, kök örnekleri ise bir bütün halinde topraklı olarak, toprak nemi muhafaza edilerek analiz edilmek üzere Enstitü veya konu uzmanı bulunan ilgili laboratuvara gönderilir.

Bakteri ve Fitoplazma Hastalıklarının Örnekleme Yöntemleri

Bahçeler köşegenler doğrultusunda veya zikzak çizilerek dolaşılır. Sürvey kapsamına alınan ağaçların genel görünümü incelenir. Seçilen ağaçların tamamı aşağıda yer
alan belirtiler yönünden dikkatle kontrol edilir.

Bakteriyel hastalıklar için; elma, armut ve ayva ağaçlarının çiçek, meyve, sürgün, dal ve gövdelerinde gözlemler yapılır. Çiçek ve sürgünlerde renk değişikliği, yanıklık, sürgünlerde “çobandeğneği” belirtisi, dal ve gövdede çökük, renk değiştirmiş, bakteriyel akıntılı (ooze) kanser oluşumu ve yine çiçek, meyve ve sürgünlerde bakteriyel akıntı (ooze) görülen bitkilerden örnekler alınır. Ayrıca, gelişme geriliği gösteren ağaçların kök kısımları açılarak kök ve kök boğazı ur ve ur benzeri oluşumlar yönüyle incelenir.

Bu tip belirti gösteren bitkiler ya kökleri ile birlikte sökülür ya da urlu kısımları içerecek şekilde örnekleme yapılır.

Elma ve armuttaki fitoplazma hastalıkları için; bahçede gelişme geriliği gösteren ağaçlar özellikle incelenir. Bunun yanı sıra yaz aylarında ani solgunluk ve çökme görülen, tepe sürgünlerinde “cadısüpürgesi”, “rozetleşme” şeklinde belirtiler oluşmuş, yaprakları kaşık şeklinde içe kıvrılmış, meşin veya deri gibi sertleşmiş,
küçülmüş, sararmış veya erken kızarmış ağaçlar ile mevsimsiz çiçek açan ya da yaprak döken ağaçlardan örneklemeler yapılır. Fitoplazma hastalıklarının belirtileri fizyolojik hastalıklar ile karıştırılabildiğinden, hastalığın kesin teşhisi için bu tip belirtiler gösteren ağaçlardan mutlaka örnek alınarak laboratuvara analize gönderilmelidir.

Belirti gösteren çiçek, meyve, sürgün ve dallar için hastalıklı ve sağlam kısımları içerecek şekilde örnekler alınır. Tamamen kurumuş ve yanmış bitki parçaları laboratuvar analizi için uygun olmadığından bu kısımlardan örnek alınmamalıdır. Örneklerin alındığı bitkilerin GPS ile koordinatı belirlenir ve etiketlenir. Alınan örnekler, kurumalarını engellemek için nemli bir bez veya gazete kağıdına sarılır ve plastik torbaya konularak mühürlenir. En kısa sürede analiz edilmek üzere Enstitü veya konu uzmanı bulunan ilgili laboratuvara gönderilir.

Önerilen Ürünler

Önerilen Ürünler

Ürünlere Göz At

No items found.

Viral Hastalıkların Örnekleme Yöntemi

Virüs hastalıkları ile ilgili olarak, elma, armut ve ayva ağaçlarında yaprak, çiçek ve meyvelerdeki belirtilere göre gözlemler yapılır. Virüs şüphesi uyandıran bitkilerden örnekler, bölgenin iklim koşulları göz önünde bulundurularak vejetasyon döneminin başlangıcından ortalarına kadar alınabilir. Bahçelerde zikzak, W ve X şeklinde, dolaşılarak ağacın dört tarafındaki yaprak, çiçek ve/veya meyve örnekleri toplanıp, etiketlenerek, örnekler bozulmayacak şekilde en kısa zamanda Enstitü veya konu uzmanı bulunan ilgili laboratuvara gönderilir (Şekil 3).

Bahçe içerisinde örnekleme metodu
Şekil 3. Bahçe içerisinde örnekleme metodu

Yabancı Otların Örnekleme Yöntemi

Yabancı otların yoğunlukları; yabancı ot türlerinin metrekaredeki sayıları (adet/m²) yada % kaplama alanları bulunarak tespit edilir. Yabancı otların metrekaredeki sayılarını saptamak amacıyla; tüm bahçeyi temsil edecek şekilde farklı noktalara tesadüfi olarak ¼ m² (50X50 cm) çerçeve atılarak içerisine giren yabancı ot tür ve sayıları kaydedilmelidir. Bahçenin büyüklüğüne bağlı olarak yapılması gereken en az örnekleme sayısı Çizelge 1’de verilmiştir. Yabancı otların % kaplama alanlarını belirlemek amacıyla yabancı ot türlerinin toprak üzerinde kapladığı alan yüzde olarak kaydedilir. Sayım ve gözlemler sonucunda m²’de 10-15 veya daha fazla sayıda yabancı ot bulunduğu ya da; %10-15’i yabancı ot ile kaplı ise mücadeleye karar verilir.

Tarla Büyüklüğü (da) Örnekleme Sayısı
1-5 10
6 - 10 15
11 - 20 20
21 - 50 25
> 50 30
Çizelge 1. Elma, armut ve ayva bahçelerinde bahçenin büyüklüğüne göre yapılması gereken en az örnekleme sayıları

Bitki Besin Elementleri ile İlgili Örnekleme Yöntemleri

Bitki besin maddesi noksanlıklarını belirlemek amacıyla, hem yaprak hem de toprak analizlerinin yapılması gerekmektedir.

Yaprak örneklerinin alınması

Yaprak örneklemesi, tam çiçeklenme tarihinden 8-12 hafta sonra yapılmalıdır. Bunun için, ağacın güneş gören ve insan boyu yüksekliğindeki dallarında, uç sürgünlerin orta yaprakları, sapları ile birlikte toplanır. Ağaçların dört yönünden olmak üzere, 25 ağaçtan toplam 200 adet yaprak alınır. “Bir örnek” olarak kabul edilen bu 200 yaprak, 20 dekarlık bir alanı temsil edebilir. Örnekler zamanında alınmalı ve örnekleme sırasında ağaçların tür, çeşit, anaç ve yaş farkı gözetilmelidir. Ayrıca arazinin eğimi, toprak yapısı, derinliği, farklı gübre uygulanan bölümleri dikkate alınmalıdır. Orta büyüklükte, saplı, kuru, tozsuz, kimyasal madde bulaşmamış, böceklerden zarar görmemiş ve hastalık belirtisi bulunmayan yapraklar örneklenmelidir.

Toprak örneklerinin alınması

Toprak örnekleri gübre kullanımından bir kaç ay önce alınmalıdır. Örnekler, bahçenin 8-10 farklı noktasından ve 20-40 cm (veya analizi yapacak laboratuvarın talebine göre 30-60 cm) derinlikten alınır.

Aynı bahçeden alınan topraklar, birbiri ile karıştırılır ve bu karışımdan 1 kg kadarı örnek olarak ayrılır. Yeni kurulan bahçelerde, 0-20 cm, 20-40 cm, 40-60 cm veya 0-30 cm, 30-60 cm, 60-90 cm. derinliklerden de örnekleme yapılması uygun olur. Bahçenin toprağı her tarafında aynı özellikte olsa bile, bir toprak örneği en fazla 40 dekarlık alanı temsil edebilir. Aşırı yağmurlu ve soğuk havalarda örnek alınmamalıdır. Örnekleme sırasında arazinin eğimi, yöneyi, topraktaki renk farklılıkları dikkate alınmalı ve böyle yerlerden ayrı örnek alınmalıdır. Ayrıca toprağın yapısı, derinliği ve işleme farklılığı da göz önünde tutulmalıdır.

Instagramda aramıza katıl!

Gün aşırı paylaştığımız içeriklerimizle Instagram’da üreticileri bir araya getirdiğimiz bir topluluk oluşturuyoruz. Sen de katıl!

SİZDEN GELENLER
ÖĞRETİCİ İÇERİKLER
YARIŞMALAR
KATILMAK İSTİYORUM
Kaynaklar

Bu makale, T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI’ndan alınmıştır. İçerikte hiçbir değişiklik yapılmamıştır.

Orijinal Makale

Dr. Ayşe ÖZDEM, Dr. Arzu AYDAR, Cemil HANTAŞ, Dr. M. Selçuk BAŞARAN, Dr. Aynur KARAHAN, Dr. Vildan BOZKURT, Dr. Münevver KODAN, Dr. Ercan CANIHOŞ, Ali Ferhan MORCA, Dr. N. Mükerrem ÇELİKER, Dr. Naim ÖZTÜRK, Gamze ERDURMUŞ, Dr. Işıl ÖZDEMİR, Ülkem TANIKER (2017). Elma, Armut ve Ayva Entegre Mücadele Teknik Talimatı. Ankara: T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI

Bu yazıya yorum yap.

Önerilen Ürünler

Önerilen Ürünler

Önerilen Ürünler

No items found.

Bunu okuyanlar bunları da okudu...

PAYLAŞ
PAYLAŞ