Safran Yetiştiriciliği

Gıda, ilaç, kozmetik gibi birçok alanda kullanılan Safran; "dünyanın en pahalı baharatı" olarak adlandırılmaktadır.

Gıda, ilaç, kozmetik gibi birçok alanda kullanılan Safran; "dünyanın en pahalı baharatı" olarak adlandırılmaktadır.

Safran (Crocussativus L.) türünün kurutulmuş stigmasıdır. Bu tür 20-30 cm. boyunda, sonbaharda yaprakları ile birlikte mor renkli çiçekler açan, soğanlı bir kültür bitkisidir. Triploid bir bitki olduğundan tohum vermez, soğanları ile üretilir. Safranın elde edildiği bitki de safran olarak adlandırılmaktadır.

Safran günümüzde sadece Safranbolu’nun Davutobası, Yörükköyü, Geren ve Aşağı güney Köyünde 7 üretici tarafından 5 dekar alanda yetiştirilmektedir. Karabük Tarım İl Müdürlüğünün çalışmaları sonucu 2005 yılında bu alan 9 dekara çıkarılmıştır.

Safran çiçeği
Safran çiçeği

Dış görünüş

Safran kırmızımtrak turuncu renkli, kolaylıkla kırılabilen uçları biraz daha geniş iplikçikler halindedir. Tam olanlar uçta üç parçalıdır. Acımsı lezzetli, kuvvetli ve özel kokuludur.

Bileşim

Uçucu ve sabit yağ, acı madde (pikrokrosin) ve kırmızı renkli boyar maddeler (krosin) taşınaktadır.

Etki ve kullanılış

Sinir sistemi uyarıcısı, iştah açıcı, adet söktürücü etkileri yanında koku ve renk verici olarak da kullanılmaktadır. Renk verici olarak bir ölçü safran 100000 katı suyu belirgin bir şekilde sarıya boyamaktadır. Ayrıca zerdenin terkibinde yer alır. Avrupa ülkelerinde pasta ve böreklerde, Türkiye’de lokumlarda kullanılmaktadır. Son zamanlarda anti tümör etkisi olduğu da belirtilmektedir.

İklim ve Toprak İstekleri

Safranın iklim isteği asmaya benzerlik gösterir ve rüzgara karşı korunmuş güney yamaçlarda iyi yetişir.

Safran yetiştiricileri bunu safran ikindi gölgesi görmezse iyi olur diye tarif etmektedirler.

Safran kumlu, gevşek, taşsız ve iyi drenajlı toprakları sever. Taban suyu yüksek toprakları sevmez.

Safran yetiştiriciliği yapılacak arazi genellikle bir yıl önceden nadasa bırakılır. Ertesi yıl ekim zamanına kadar pulluk, kazayağı ve tırmıkla dikime hazır hale getirilir. Toprağın yabancı otlardan ve tohumlarından iyice arındırılması önemlidir, zira safran dikildikten sonra yabancı ot mücadelesi oldukça zor olmaktadır.

Safran ekimi Ağustos ayı içinde en geç Eylül ayı başlarında yapılmalıdır. Birinci yıl safran veriminin yüksek olabilmesi için safran soğanlarının çaplarının en az 15–20 mm. olması gerektiği Eskişehir Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsünde yapılan çalışmalarda belirlenmiştir. Soğan çapı arttıkça bitki başına çiçek verimi dolayısıyla safran verimi de artmaktadır.

Ekime hazırlanan tarlada 30-45 cm sıra arası mesafe olacak şekilde 10-12 cm derinliğinde açılan çizilere 10 cm sıra üstü mesafe ile safran soğanları dikilir, üstleri tamamen yanmış sığır gübresi ile 8-10 cm örtülür, en son birkaç cm. toprakla kapatılarak ekim işlemi tamamlanır. Bir dekara dikilen soğan iriliğine göre değişmekte olup 150-600 kg. civarında soğan gerekmektedir.

Safran çiçeği
Safran çiçeği

Yanmış sığır gübresi nadas sırasında toprağa karıştırılarak organik madde miktarı arttırıldıktan sonra soğanların üzeri yanmış sığır gübresi veya hızar talaşı ile de örtülebilir. Bu konudaki araştırmalar devam etmektedir. Bu şekilde tesis edilen safran tarlasından en az üç – dört yıl söküm yapılmadan ürün alınabilmektedir. Bu süre bitkilerin sıklık durumuna göre birkaç yıl daha uzatılabilmektedir.

Soğanların sökümü temmuz ayı başlarında yaprakları tamamen kuruduktan sonra yapılmalıdır. Rutubetsiz ve serin bir yerde muhafaza edilerek Ağustos ayı ortalarından itibaren yeni bir tarlaya dikimleri yapılmalıdır. Dikimden sonra fazla su verilmez, ancak çiçeklenme öncesi sulanması durumunda ürün artmaktadır. Çiçeklenme döneminde sulanması ürüne zarar verir. Çiçeklenme sona erdikten sonra soğanların büyümesi için ihtiyaç halinde sulama yapılmalıdır. Özellikle ilkbaharda iklimin kurak gitmesi durumunda aşırı olmamak kaydıyla sulama yapılır.

İkinci yıldan sonra organik madde temini bakımından yanmış, yabancı ot tohumlarından ari sığır gübresi ile gübrelenirse ürün verimi artmaktadır.

Yabancı ot mücadelesi çok dikkatli yapılmalıdır. Herbisit kullanılmaz, mekanik mücadele yapılır, çapalama sırasında soğanların zarar görmemesine dikkat edilmelidir.

Önerilen Ürünler

No items found.

Önerilen Ürünler

Ürünlere Göz At

No items found.

Hasat, Kurutma ve Verim

Safranlar genellikle Ekim ayı ortalarında çiçek açmaya başlar. Çiçekler her sabah açmadan koparılarak gölgede bekletilerek açmaları sağlandıktan sonra stigmaları üç parçanın birleştiği yerin 0.5 cm kadar altından açık sarı kısmın başladığı yerden elle, cımbızla veya makasla koparılır, koparılan stigmalar 30°C ye ayarlanmış havalandırmalı fırın veya kurutma dolabında 24-26 saat kadar bekletilerek kurutulur. Kurutulmuş ürün tahta kutulara veya koyu renkli şişelere konularak rutubetsiz, serin ve ışık almayan bir yerde muhafaza edilir.

Safran çiçeği ve stigması
Safran çiçeği ve stigması

Stigmalara balmumu, stamenler (sarı renkli erkek organlar), aspir (Carthamus tinctorius) çiçekleri vb katılması kaliteyi düşürmektedir. Bu da pazar kaybına sebep olmaktadır.

Bir dekardan birinci yıl 350-400 gr,, ikinci yıl 650-750 gr, 3. yıl 500-600 gr. kadar safran elde edilir.

Kurutulmuş stigmalar
Kurutulmuş stigmalar
Instagramda aramıza katıl!

Gün aşırı paylaştığımız içeriklerimizle Instagram’da üreticileri bir araya getirdiğimiz bir topluluk oluşturuyoruz. Sen de katıl!

SİZDEN GELENLER
ÖĞRETİCİ İÇERİKLER
YARIŞMALAR
KATILMAK İSTİYORUM
Kaynaklar

Serkan SEZEN

Bu yazıya yorum yap.

Önerilen Ürünler

No items found.

Önerilen Ürünler

No items found.

Önerilen Ürünler

Önerilen Ürünler

No items found.

Bunu okuyanlar bunları da okudu...

PAYLAŞ
PAYLAŞ