Turunçgilde Örnekleme ve Kontrol Yöntemleri

Turunçgilde zirai mücadele kapsamında zararlılar, hastalıklar ve besin maddesi noksanlıkları için örnekleme zamanı ve kontrol yöntemleri mücadelenin verimliliği açısından önem arz eder.

Turunçgilde zirai mücadele kapsamında zararlılar, hastalıklar ve besin maddesi noksanlıkları için örnekleme zamanı ve kontrol yöntemleri mücadelenin verimliliği açısından önem arz eder.

Bu içerik, Turunçgil zirai mücadelesinin bir parçasıdır. Bu kategorideki tüm mücadele yöntemlerini ulaşmak için buraya tıklayabilirsiniz.

Örnekleme yöntemleri ile zararlı, hastalık ve yabancı otların yoğunlukları belirlenir ve zararlıların ekonomik zarar eşiğine ulaşıp ulaşmadıkları saptanır. Ekonomik zarar eşiğine ulaşan zararlılarda, kritik biyolojik dönemleri ve doğal düşmanlarının popülasyon yoğunlukları dikkate alınarak mücadeleye karar verilir.

Turunçgil bahçelerinde zararlı, hastalık, yabancı ot ve doğal düşmanlar ile ilgili örnekleme yöntemleri, aşağıda ana başlıklar halinde verilmiştir. Alınan örneklere konulacak etiketlerin okunaklı bir şekilde kurşun kalemle veya suda ıslandığında mürekkebi dağılmayacak bir kalemle yazılması ve torbanın içine ve dış kısmına olmak üzere ayrı ayrı bağlanması gerekir.

Zararlıların ve Yararlıların Örnekleme Yöntemleri

Turunçgillerde pek çok zararlı ve yararlı tür vardır. Bu zararlı ve yararlıların yıl içindeki popülasyon değişimleri ile zararlıların ekonomik zarar eşiklerine ulaşıp ulaşmadıklarını saptamak, ekonomik zarar eşiğine ulaşanların mücadelesine yararlıların durumları göz önünde bulundurularak karar verebilmek amacıyla periyodik sayımlar yapılır. Bu örneklemeler, bahçelerdeki toplam ağaç sayıları dikkate alınarak yapılır (Çizelge 1). Örneklemelerin bütün bahçeyi temsil edecek şekilde değişik yerlerden alınmasına dikkat edilmelidir.

Bahçedeki toplam ağaç sayısı Örnek alınacak ağaç sayısı
50 10
51 - 100 11 - 15
101 - 200 16 - 25
201 - 500 26 - 35
500'den fazla Her 100 ağacın %5’i
Çizelge 1. Bahçedeki toplam ağaç sayısına göre örnek alınması gereken ağaç sayıları

Dal sayım yöntemi

Koşniller ve kabuklubitler gibi sabit zararlılara karşı kullanılan bir yöntemdir. Bahçeyi temsil edecek şekilde en az 5 ağacın çeşitli yönlerinden 20-25 cm uzunluğundaki 10
sürgün veya dal alınır. Alınan sürgün ve yaprak örnekleri üzerindeki bireyler binoküler altında sayılarak kaydedilir. Parazitlenmiş bireyler kültüre alınarak parazitoidler elde edilir. Örnekleme kış aylarında ayda bir, mart-eylül ayları döneminde en az 2 haftada bir olmak üzere periyodik olarak yapılır. Sayım sonuçları, Ek 1’de verilen ekonomik zarar eşikleri ile karşılaştırılır, parazitlenme durumu da dikkate alınarak, kış mücadelesi yapılıp yapılmayacağına karar verilir.

Göz ile inceleme yöntemi

Bu yöntem, bütün vejetasyon süresince, turunçgil bahçelerinde bulunan zararlı ve yararlı türler ile bunların popülasyon yoğunluklarını saptamak için kullanılır. Gözle inceleme, vejetasyon süresince 1-2 hafta aralıklarla yapılır. Bunun için, bahçeyi temsil edecek şekilde 10 ağaç seçilir ve bu ağaçların her birinden 10’ar olmak üzere, toplam 100 adet bitki örneği; fenolojik döneme bağlı olarak, çiçeklenme öncesinde tomurcuk, çiçeklenme döneminde çiçek, daha sonra yaprak ve meyve üzerinde bulunan böcekler, zararlı ve yararlı akarlar ve yenikler sayılır. Sayımlar, gözle veya lup ile ağaçların üzerinde yapılır.

Akar türleri ve yoğunluklarını belirlemek için; her bahçeden seçilecek 10 ağacın değişik yön ve yüksekliklerinden 10’ar yaprak koparılır. Böylece her bahçedeki 10 ağaçtan alınan toplam 100 yaprak, bir polietilen torbaya yerleştirip buz kutusu içerisinde laboratuvara getirilir. Laboratuvarda yaprak örneklerinin alt ve üst yüzeyleri stereomikroskop altında incelenerek, zararlı ve predatör akar türlerine ait canlı dönemleri sayılır veya yapraklar, “Akar fırçalama aleti” ile fırçalanarak, akarların, vazelin sürülen daire şeklindeki camın üzerine düşmesi sağlanır. Bu cam, bir stereomikroskop altına yerleştirilerek, üzerinde bulunan zararlı ve faydalı akarlar sayılır. Sayımlarda, camların büyüklüğünde kesilen ve 16 eşit bölüme ayrılmış olan, daire şeklindeki akar sayım skalası kullanılır. Böylece her bahçe için 100 yaprakta akarların ortalama popülasyon yoğunluğu adet/yaprak olarak hesaplanır. Sayımlardan elde edilen sonuçlar, Ek 1’de verilen, ekonomik zarar eşikleri ile karşılaştırılarak, mücadele yapılıp yapılmayacağına karar verilir.

Darbe yöntemi

Bu yöntem, ağaçların üzerinde bulunan hareketli zararlı ve yararlı türlerin yoğunluklarını belirlemek için kullanılır. Bunun için, bahçeyi temsil edecek şekilde 50 ağaç seçilir. Bu ağaçların her birinin değişik yön ve yüksekliklerindeki ikişer dalına, ucuna lastik boru parçası geçirilmiş bir sopa ile ikişer kez vurulur. Darbe aleti (bir kenarı 50 cm olan kare şeklindeki beyaz kumaştan yapılan ve alt kısmında toplama şişesi bulunan) dalların altına tutularak zararlı ve yararlı türlerin toplanması sağlanır. Elde edilen örnekler petri kutusu, kavanoz gibi kaplara konarak buz kutusunda
laboratuvara getirilir. Burada türlerine göre ayrılarak, sayıları ve yoğunlukları belirlenir.

Sayımlarda elde edilen değerler, Ek 1’de verilen ekonomik zarar eşikleri ile karşılaştırılarak, mücadele yapılıp yapılmayacağına karar verilir.

Önerilen Ürünler

Önerilen Ürünler

Ürünlere Göz At

No items found.

Tuzak yöntemi

Zararlının özelliği ve türüne göre değişik tip ruhsatlı tuzaklar 8-10 dekara 1 adet olacak şekilde kullanılır. Tuzaklar, zararlı türüne göre periyodik olarak kontrol edilerek ergin sayıları kaydedilir.

Nematodlar için örnekleme yöntemleri

Her 10 dekara kadar olan alan bir birim olarak kabul edilir. Bir birim olarak kabul edilen alanda dikili ağaç sıraları aralarında zikzak yaparak her bir ağacın taç iz düşümünden 3-5 ayrı noktadan 0-30 cm derinlikten toprak sondası veya kürek yardımıyla toprak örneği alınarak paçal yapılıp 1 kg ayrılır (Şekil 1,2,3a).

Ağaç taç izdüşümünden örnek alma şekli
Şekil 1. Ağaç taç izdüşümünden örnek alma şekli

Ayrıca söz konusu bahçelerde, toprak örneği alınan ağaçlara ait kök örnekleri de polietilen torbalara konularak etiketlenmelidir (Şekil 3b).

Arazi şekline göre örnek alınacak noktaların belirlenmesi
Şekil 2. Arazi şekline göre örnek alınacak noktaların belirlenmesi

Alınan toprak örnekleri doğrudan güneş ışığına, aşırı sıcak ve soğuğa maruz bırakılmadan buz kutusu içinde saklanmalıdır. Alınan örnekler bir an önce en yakın nematoloji laboratuarına ulaştırılır. Toprak örneklerinin ilgili nematoloji laboratuarına aynı gün gönderilememesi durumunda +4°C soğutucuda rutubetini kaybetmeyecek şekilde muhafaza edilerek en fazla 5 gün içinde ulaştırılmalıdır.

Kurulu bahçelerden örnek almak için en uygun zaman nisan-mayıs aylarıdır. Sulamayı izleyen üçüncü günde örneklerin alınması daha uygundur. Fidanlıklar için ise örnek alım zamanı ilkbahar ve sonbahar aylarıdır.

Şekil 3. a) Belirlenen noktalardan toprak örneklerinin alınması b) Belirlenen noktalardan kök örneklerinin alınması.

Fungal hastalıkların örnekleme yöntemleri

Turunçgil ağaçlarının yaprak, çiçek, dal ve sürgünlerinde gözlemler yapılır. Yaprak lekeleri, çiçek ve sürgün yanıklığı, meyvede çürüme, kanser oluşumu ve zamk akıntısı görülen bitkilerden örnekler alınır. Ayrıca, gelişme geriliği ve kuruma gösteren ağaçların kök kısımları açılarak kök ve kök boğazı incelenir. Kök ve kök boğazında nekrozların ve/veya bir fungal yapının görüldüğü canlılığını sürdürmekte olan ağaçlar kökleri ile sökülür. Yaprak, çiçek, dal ve sürgün örnekleri önce kâğıt ile sarılır sonra polietilen torba içine konarak, kök örnekleri ise bir bütün halinde topraklı olarak, toprak nemi muhafaza edilerek analiz edilmek üzere en kısa sürede ilgili laboratuvara gönderilir.

Bakteriyel hastalıkların örnekleme yöntemi

Turunçgil ağaçlarının yaprak, çiçek, dal ve sürgünlerinde gözlemler yapılır. Yaprak lekeleri, çiçek ve sürgün yanıklığı ve zamk akıntısı görülen bitkilerden örnekler alınır. Alınan örnekler kâğıt ile sarılır, polietilen torba içinde en kısa sürede analiz edilmek üzere konu uzmanı bulunan ilgili Enstitü veya laboratuara etiketlenerek buz kutusunda gönderilir.

Virüs ve virüs benzeri hastalıkların örnekleme yöntemi

Turunçgil ağaçlarının yaprak, çiçek, dal, sürgün ve gövdesinde viral etmenlere özgü belirtiler için ilkbahar ve sonbahar sürgün gelişme dönemlerinde gözlemler yapılır. Virüs şüphesi bulunan bitkilerden, ağacın dört farklı yönünden olacak şekilde yaprak, sürgün, çiçek ve/veya meyve örnekleri toplanır. Örnekler etiketlenerek polietilen torbalarda ve buz kutusunda laboratuvara getirilir. Örnekler analizi gerçekleştirilinceye kadar +4°C’de muhafaza edilir.

Yabancı otlarda örnekleme yöntemi

Yabancı otların yoğunlukları; yabancı ot türlerinin metrekaredeki sayıları (adet/ m²) yada % kaplama alanları bulunarak tespit edilir. Yabancı otların metrekaredeki sayılarını saptamak amacıyla; bahçede yürünerek tüm bahçeyi temsil edecek şekilde farklı noktalara tesadüfi olarak ¼ m² (50x50cm) çerçeve atılarak içerisine giren yabancı ot tür ve sayıları kaydedilmelidir (Çizelge 2). Yabancı otların % kaplama alanlarını belirlemek amacıyla bahçede yürünerek yabancı ot türlerinin toprak üzerinde kapladığı alan yüzde olarak kaydedilir. Sayım ve gözlemler sonucunda m²’de 10-15 veya daha fazla sayıda yabancı ot bulunuyor, ya da; %10-15’i yabancı ot ile kaplı ise mücadeleye karar verilir.

Tarla Büyüklüğü (da) Örnekleme Sayısı
1-5 10
6 - 10 15
11 - 20 20
21 - 50 25
> 50 30
Çizelge 2. Bahçe büyüklüğüne göre yapılması gereken en az örnekleme sayıları

Bitki besin elementleri ile ilgili örnekleme yöntemleri

Turunçgil ağaçlarının dengeli beslenmeleri ve bitki besin elementleri noksanlıklarının belirlenmesi için, yaprak ve toprak analizleri yaptırılması gerekir. Bu amaçla; yaprak örneklemesi yapılırken ilkbahar sürgünlerindeki yapraklar 4-7 aylık oldukları dönemde (eylül-ekim) meyvesiz sürgünün uçtan itibaren 2-4. yaprakları toplanır. Bir örnek, 20 da alanı temsil edecek şekilde 100 yaprak veya 50 g yaş ağırlıktaki yapraktan oluşmalıdır. Toprak örneklemesi yapılırken de bahçenin 8-10 farklı noktasından 20-40 cm derinlikten alınacak toprakların karıştırılmasıyla bir örnek oluşturulur. Alınan yaprak ve toprak örnekleri gerekli bilgileri taşıyan etiketleriyle birlikte analize gönderilir ve öneriler doğrultusunda gübreleme uygulamaları yapılır.

Instagramda aramıza katıl!

Gün aşırı paylaştığımız içeriklerimizle Instagram’da üreticileri bir araya getirdiğimiz bir topluluk oluşturuyoruz. Sen de katıl!

SİZDEN GELENLER
ÖĞRETİCİ İÇERİKLER
YARIŞMALAR
KATILMAK İSTİYORUM
Kaynaklar

Bu makale, T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI’ndan alınmıştır. İçerikte hiçbir değişiklik yapılmamıştır.

Orijinal Makale

Ali ÖZTOP, Dr. Abdullah YILMAZ, Dr. Mehmet KARACAOĞLU,Dr. Adalet HAZIR, Dr. Melike YURTMEN, Ali KARATAŞ, Dr. Münevver KODAN, Bengi TOPKAYA KÜTÜK, Nuri ARI, Bilgin GÜVEN, Dr. Öncül K. CANER, Dr. Ercan CANIHOŞ, Selda ÇALIŞKAN, Fatih TOLGA, Dr. Serdar EYMİRLİ, İlker KURBETLİ, Dr. Yasemin SABAHOĞLU (2017). Turunçgil Entegre Mücadele Teknik Talimatı. Ankara: T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI

Bu yazıya yorum yap.

Önerilen Ürünler

Önerilen Ürünler

Önerilen Ürünler

No items found.

Bunu okuyanlar bunları da okudu...

PAYLAŞ
PAYLAŞ