Elma Gövdekurdu

[Synanthedon myopaeformis (Borkhausen)]
Zararlı
Örnekleme Zamanı
Mart-Ekim
Örnekleme Yöntemi
Göz ile inceleme
İndirilebilir Ekler
İndirmeyi Başlat

Tanımı, yaşayışı ve zarar şekli

Erginleri küçük, koyu lacivert-siyah renkte olup, saydam olan kanatlarıyla arıya benzerler. Baş koyu siyah renktedir. Antenler ip şeklinde olup, vücut rengindedir. Protoraks’ın her iki yanında, altta turuncu renkte iki leke vardır. Bacaklar lacivert renktedir. Ön ve arka kanatların kenarları uç kısımda daha geniş olarak koyu lacivertsiyah pullarla kaplanmıştır. Ayrıca orta kısımdaki dikine bir bantla iki saydam bölüme ayrılmışlardır. Kanat dişilerde 20-25 mm, erkeklerde ise 16-19 mm’dir. Abdomen her iki eşeyde koyu lacivert-siyah renkte olup, dördüncü segment turuncu renktedir (Şekil 57a). Dişide erkeğe göre daha kalın olan abdomenin ucundaki kıl demeti de daha geniş ve yanlara doğru çok yayılmış durumdadır.

Yumurta kirli sarı, altınımsı renkte, oval şekilde olup üzeri çeşitli boyutlarda olan altıgenlerin meydana getirdiği desenle kaplıdır. Ortalama 0,6-0.8 mm boyundadır. Yumurtadan ilk çıkan larvalar sarımsı pembe renkte olup, 1.2-1.8 mm’dir. Olgun larva ise 16-24 mm uzunluğunda olup, pembeye kaçan açık kahverengi-krem renklidir. Baş kahve renkli ve ağız parçaları iyi gelişmiştir (Şekil 57b,c). Her kabartıdan, açık kahverenginde kıllar çıkar. Bu kıllar, kahverenginde olan son abdomen segmentinde daha uzundur.

Pupa kahverengi-lacivert renkte ve metal parıltılı, baş, anten ve kanat kaideleri daha koyu olup dördüncü segment turuncu renktedir. Pupa’nın sonunda yan yana getirilmiş 2 böbrek şeklinde anüs deliği ve bunun etrafında da üçgen şeklinde koyu kahverenkli 8 adet çok iyi gelişmiş dikenimsi çıkıntı vardır. Pupa uzunluğu 10-11 mm’dir.

Kışı konukçu meyve ağacının gövde ve kalın dallarının kabuk altlarında, beslendikleri yerde, diyapoz halinde çeşitli larva dönemlerinde geçirirler. İlkbaharda (mart-mayıs) hava sıcaklığı 8°C’nin üstünde aktif hale geçen larvalar zararını en çok bu dönemde yaparlar. Nisandan itibaren açtıkları oyuklarda kabuk yüzeyine yakın olarak, kokon içinde, pupa olurlar. Pupa dönemi 8-20 gündür. Kelebekler çıkarken pupa gömleğini beraberinde sürüklediğinden, ergin çıkan galerilerde, yarısı galeri dışına çıkmış pupa gömlekleri görülür (Şekil 57d).

Elma gövdekurdu’nun Ergini Larva ve zararı Pupa gömleği, Larva ve pupaları
Şekil 57. Elma gövdekurdu’nun a) Ergini b) Larva ve zararı c) Pupa gömleği, d) Larva ve pupaları

Ergin çıkışları iklim koşullarına bağlı olarak nisanın son haftasından eylül sonuna kadar devam eder (Orta Anadolu Bölgesinde mayıs sonu-eylül başı). Genellikle çıktıkları günün sabahında çiftleşirler. Çıkıştan 4-6 gün sonra gövde ve kalın dallarda çatlak ve yaralı yerlere tek tek yumurta bırakırlar. Bir dişi 13-125 adet yumurta bırakır.

Yumurtalardan 8-15 gün sonra çıkan larvalar, dikine açtıkları 2-3 mm derinliğindeki delikten kabuk altına girerek beslenmeye başlar. Beslenmeleri esnasında 10 cm
uzunluğunda ve 5-10 mm genişliğinde kanallar oluştururlar. Her kanalda bir larva bulunur. Kanalların içi talaş ve larva pislikleriyle karışık, ekşimsi, hoş olmayan kokuda kırmızımsı kahve renkli bir sıvı ile doludur. Giriş delikleri toplu iğne başı kadar olup, ağız kısımlarında larvanın çıkardığı talaş ve pislikler bulunur. Delik çevresi yumuşak olup kahverengi görünüşlüdür ve burada kahverengi bir akıntı görülür. Larvaların faaliyeti aralık sonuna kadar devam eder. Uygun iklim koşullarında bu faaliyet ocak ortalarına kadar sürebilir. Bu aydan itibaren larvalar açtıkları galeriler içinde diyapoz halinde kışı geçirirler. Larvaların gelişme süresi 2.5-11 ay kadar sürmektedir. Yılda bir döl verir.

Larvalar, elma ağaçlarının özellikle gövde ve kalın dallarının kambiyum kısmında beslenerek zarara neden olurlar. Zararlı bitkinin bu kısımlarında gözle görülebilen kanallar açar ve bu kanalların birleşmesi ile iletim demetleri zarara uğrar (Şekil 58a,b). Böylece, ağaçlarda gelişmenin yavaşlamasına, bunun sonucu olarak da yaprakların küçülmesine, sararıp dökülmesine, meyvelerin küçük, şekilsiz, tatsız ve kalitesiz olmasına, hatta larva zararının yoğun olduğu ağaçların kurumasına neden olurlar.

Ülkemizde sadece elmada zarar yapmaktadır.

Elma gövdekurdu’nun gövdedeki zararı ve gövdede açtığı galeriler
Şekil 58. Elma gövdekurdu’nun a) Gövdedeki zararı, b) Gövdede açtığı galeriler

Parazitoit ve predatörleri

Eulophidae ve Ichneumonidae familyalarına ait 2 tür pupa parazitoidi ve larva ile beslenen Raphidia ressli Asp. et Asp. (Raphidioptera: Raphidiidae) adlı bir predatör saptanmıştır.

Elma Gövdekurdu Mücadelesi

Kültürel Önlemler

  • Su tutan bahçelerde drenaj yapılmalıdır.
  • Meyve bahçelerinde ağaçların daha iyi gelişmelerini sağlayan dolayısıyla çeşitli zararlı ve hastalıklara karşı daha dayanıklı olmalarına yardımcı olan sulama, gübreleme, budama, toprak işleme gibi tüm kültürel işlemleri tam ve zamanında yapılmalıdır. Bu işlemler sırasında ağaçların yaralanmamasına özen gösterilmelidir.

Mekanik Mücadele

Kabuklardaki larvalar kış döneminde bıçakla temizlenmeli ve bu işlemler sırasında açılan yaralar macunla kapatılmalıdır. Çok zarar görmüş dallar, budama zamanı kesilmeli ve ergin çıkışından önce bu dallar imha edilmelidir.

Biyolojik Mücadele

Doğal düşmanların korunması ve etkinliklerinin arttırılması için doğal düşmanlara yan etkisi en az olan bitki koruma ürünleri tercih edilmelidir.

Biyoteknik Mücadele

Bu zararlının mücadelesinde cezbedici tuzak sistemleri kullanılarak kitle halinde tuzakla yakalama ile biyoteknik mücadele de yapılabilmektedir. Orta Anadolu Bölgesinde 5 ağaca 1 adet pekmezli besi tuzağı asılarak üst üste en az 2 yıl kitle halinde tuzakla yakalama yapılmalıdır (Şekil 59).

Elma gövdekurdu mücadelesinde kullanılan besituzağının asılma şekli
Şekil 59. Elma gövdekurdu mücadelesinde kullanılan besituzağının asılma şekli

Kimyasal Mücadele

İlaçlama zamanı

Mücadelenin gerekli olup olmadığını saptamak için; Mart-Nisan aylarında bir bahçede en az 20 ağaç kontrol edilir ve bir ağaçta ortalama 5 adetten fazla canlı larva saptanırsa ilaçlama önerilir. İlk ilaçlama zamanı ise yumurta açılımı veya ilk ergin çıkışına göre saptanır.

Yumurta açılımına göre ilaçlama zamanının tespiti

Tuzaklarda ilk kelebek yakalandıktan sonra 3-4 gün aralıklarla, bahçeyi temsil edecek şekilde rasgele seçilen bulaşık ağaçların gövde ve kalın dalları incelenir ve kabuklar kaldırılarak yeni larva girişi aranır. Yeni giriş tespit edilir edilmez birinci ilaçlama yapılır; ya da, zararlı ile bulaşık budama artıkları, bahçede ilkbaharda tel kültür kafeslere alınır. Bu kültür kafeslerinden çıkan veya doğadan toplanan mevsimin ilk erginleri bahçede kalın elma dalına geçirilmiş tülbent kafeslere salınır.

Erginlerin beslenmesi için kültür kafeslerine pamuğa emdirilmiş %10’luk şekerli su konur. Tülbent kafesteki dala bırakılan yumurtalarda ilk açılım veya larva giriş delikleri görülünce ilaçlama başlatılır, ilaçların etki süresi dikkate alınarak 2 ilaçlama daha yapılır.

İlk ergin çıkışına göre ilaçlama zamanının tespiti

İlk ergin çıkışları boş pupa gömleklerini sayarak veya yöreyi temsil edebilecek nitelikte olan elma bahçelerine asılan besi veya eşeysel çekici tuzaklar ile saptanır. Besi tuzakları olarak şaraplı (1 litre için; 660 ml şarap + 330 ml su + 20-30 g şeker + 2 yemek kaşığı sirke) veya pekmezli (1 litre için; 830 ml su + 170 ml pekmez + 2-3 g ekmek mayası) karışımlardan biri kullanılabilir. Ergin uçuş süresinin saptanmadığı yörelerde kelebek uçuşu sona erinceye kadar tuzaklarda sayımlara devam edilmelidir. Tuzak kontrolleri, ilk kelebek yakalanıncaya kadar haftada 2, daha sonra 1 kez olmak üzere yapılmalıdır.

Tuzaklarda ilk ergin yakalandıktan 15-20 gün sonra ilk ilaçlama yapılmalı; bunu takiben ilaçların etki süresi dikkate alınarak 2 ilaçlama daha yapılır. Kullanılacak bitki koruma ürünleri ve dozları aşağıda verilmiştir.

Elma Gövdekurdu İçin Kullanılabilecek İlaçlar

Etkili madde adı ve oranı (%) Formülasyon tipi Doz (100 litre suya) Son ilaçlama ile hasat arası süre (gün) Etki mekanizması*
Güvenli olarak tavsiye edilen bitki koruma ürünleri
Spinetoram %25 WG 40 g 7 5
Spinosad 480 g/l SC 12.5 ml 3 5
Kontrollü olarak tavsiye edilen bitki koruma ürünleri
Novaluron 100 g/l EC 60 ml 21 15
EK4 Elma Gövdekurdu için kullanılabilecek ilaçlar. *Pestisitlere karşı direnç gelişimini azaltmak için birbiri ardına yapılacak uygulamalarda etki mekanizması sütununda yer alan farklı harf ya da rakama sahip aktif maddelerin seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bitki Koruma Ürünleri

Instagramda aramıza katıl!

Gün aşırı paylaştığımız içeriklerimizle Instagram’da üreticileri bir araya getirdiğimiz bir topluluk oluşturuyoruz. Sen de katıl!

SİZDEN GELENLER
ÖĞRETİCİ İÇERİKLER
YARIŞMALAR
KATILMAK İSTİYORUM

Kaynaklar

Bu makale, T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI’ndan alınmıştır. İçerikte hiçbir değişiklik yapılmamıştır.

Orijinal Makale

Dr. Ayşe ÖZDEM, Dr. Arzu AYDAR, Cemil HANTAŞ, Dr. M. Selçuk BAŞARAN, Dr. Aynur KARAHAN, Dr. Vildan BOZKURT, Dr. Münevver KODAN, Dr. Ercan CANIHOŞ, Ali Ferhan MORCA, Dr. N. Mükerrem ÇELİKER, Dr. Naim ÖZTÜRK, Gamze ERDURMUŞ, Dr. Işıl ÖZDEMİR, Ülkem TANIKER (2017). Elma, Armut ve Ayva Entegre Mücadele Teknik Talimatı. Ankara: T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI

Bitki Koruma Ürünleri

PAYLAŞ
PAYLAŞ