Pamuk Yaprakbiti

(Aphis gossypii Glov.)
Zararlı
Örnekleme Zamanı
Tüm vejetasyon dönemi
Örnekleme Yöntemi
50 dekar bir ünite kabul edilir. Temel gelişme dö- neminde bulaşık bitkiler, sonraki dönemlerde ise her bitkiden 1 üst, 1 orta kısmından olmak üzere toplam 50 yaprağın alt yüzeyi incelenir.
İndirilebilir Ekler
İndirmeyi Başlat

Tanımı, Yaşayışı ve Zarar Şekli

Pamuk yaprakbiti 1-2 mm büyüklüğünde ve gözle görülebilir bir zararlıdır. Karakteristik özellikleri ise vücutta abdomenin sonuna doğru her iki yanda bulunan bir çift mum borucuğunun (corniculus) olmasıdır (Şekil 1a). Zararlı açık sarı, yeşil ve siyah olmak üzere çeşitli renklerde görülebilir (Şekil 1b). Zararlıya halk arasında “Püseron, Ballık, Zenk” gibi yöresel adlar da verilmektedir. Zararlının kanatlı ve kanatsız formları vardır.

Ergin olma süresi ortalama 7 gün olan zararlının ergin olan bireyleri hemen yavru doğurma özelliğine sahiptir. Bir dişi günde 8-22 adet yavru doğurabilmektedir. Yaprakbitleri üreme güçlerinin çok yüksek olması nedeniyle kısa süre içinde büyük koloni oluşturabilme özelliğine sahiptirler. Temel gelişme dönemindeki ilk bulaşmalarda tepe sürgünlerinde görülse de sonraki dönemlerde yaprak altlarında koloni halinde yaşarlar.

Yüksek üreme gücü nedeniyle koloni oluşturan zararlı, popülasyonu yükseldiği zaman kanatlı forma geçer ve besin bulmak amacıyla yer değiştirerek göç eder. Zararlının kanatlı formu göç zamanı görülür ve kanatlı bireylerin görülmesi aynı zamanda kolonideki bireylerin yer değiştireceğinin işaretidir.

Pamuk yaprakbiti 1-2 mm büyüklüğünde ve gözle görülebilir bir zararlıdır. Karakteristik özellikleri ise vücutta abdomenin sonuna doğru her iki yanda bulunan bir çift mum borucuğunun (corniculus) olmasıdır (Şekil 1a). Zararlı açık sarı, yeşil ve siyah olmak üzere çeşitli renklerde görülebilir (Şekil 1b). Zararlıya halk arasında “Püseron, Ballık, Zenk” gibi yöresel adlar da verilmektedir. Zararlının kanatlı ve kanatsız formları vardır.

Ergin olma süresi ortalama 7 gün olan zararlının ergin olan bireyleri hemen yavru doğurma özelliğine sahiptir. Bir dişi günde 8-22 adet yavru doğurabilmektedir. Yaprakbitleri üreme güçlerinin çok yüksek olması nedeniyle kısa süre içinde büyük koloni oluşturabilme özelliğine sahiptirler. Temel gelişme dönemindeki ilk bulaşmalarda tepe sürgünlerinde görülse de sonraki dönemlerde yaprak altlarında koloni halinde yaşarlar.

Yüksek üreme gücü nedeniyle koloni oluşturan zararlı, popülasyonu yükseldiği zaman kanatlı forma geçer ve besin bulmak amacıyla yer değiştirerek göç eder. Zararlının kanatlı formu göç zamanı görülür ve kanatlı bireylerin görülmesi aynı zamanda kolonideki bireylerin yer değiştireceğinin işaretidir.

Pamuk yaprakbiti, 4 nimf dönemi geçirdikten sonra ergin olur. Her bir nimf dönemi 1-3 gün olan zararlının toplam nimf dönemi 4-12 gündür. Ancak sıcak bölgelerde bu süre daha kısa olup 7-10 gün içerisinde zararlı biyolojik dönemini tamamlamaktadır. Genellikle nemli ve serin havadan hoşlanan yaprakbitinin popülasyonu bu koşullarda oldukça hızlı bir şekilde artış gösterirken, düşük nem, sıcak ve kuru havada ise ani düşüşler gösterir. Şiddetli yağışlar zararlının popülasyonunu etkileyerek yoğunluğun düşmesine neden olur.

Pamuk yaprakbiti ergini
Şekil 1 a) Yaprakbiti ergini b) Yaprakbiti ergin ve nimfleri

Pamukta emgi yaparak beslenen yaprakbitlerinin nimf ve erginleri zararlı olmaktadır. Pamuk bitkilerinde bitki özsuyunun emilmesi nedeniyle zarar gören yapraklarda, emgi yerlerinde kıvrılma ve şekil bozuklukları meydana gelir (Şekil 2a). Bu şekilde zarar gören yapraklarda fotosentez yapma özelliğinin azaldığı görülür. Zarar gören bitkilerde gelişmenin yavaşladığı, yoğun popülasyonlarda ise tamamen durduğu görülür. Zararlı genellikle pamuk bitkisinde tepe yapraklarda bulunmakla birlikte gövde ve dallarda da görülür (Şekil 2b).

Pamuk yaprakbitleri beslenme esnasında kendileri için fazla gelen şekerli maddeleri vücutlarının sonunda bulunan corniculus vasıtası ile dışarı atarlar. Dışarı atılan şekerli maddeler üzerinde havada bulunan saprofit funguslar ve diğer sporlar gelişerek siyah bir renk alır. Şekerli maddelerin bu şekilde siyah renk almasına fumajin denir. Şekerli madde salgısının fazla olması nedeniyle pamuk yaprakları parlak bir görünüm alır.

Yaprakbitleri’nin yapraklarda oluşturduğu kıvrılma
Şekil 2. a) Yaprakbitleri’nin yapraklarda oluşturduğu kıvrılma b) Yaprak sapındaki yaprakbitleri

Doğal Düşmanları

Pamuk yaprakbitinin çok sayıda doğal düşmanı bulunmakta ve faydalılar zararlının popülasyonunu düşürmede oldukça etkili olmaktadır. Temel gelişme döneminde buğday hasatından sonra Coccinellid (gelin böcekleri) gibi çok sayıda ve türde faydalının pamuğa geçmesi doğal biyolojik mücadele açısından çok önemlidir. Ancak var olan bu doğal düşman dengesinin korunması ve etkili olması için bu dönemde tarla çok iyi kontrol edilmeli ve gereksiz ilaçlamalardan kaçınarak doğal dengenin bozulmamasına dikkat edilmelidir.

Pamuk yaprakbitinin en etkili doğal düşmanları özellikle Chrysoperla carnea (afit aslanı) ve Coccinellid larvalarıdır. Ayrıca Çukurova bölgesinde entomopatojen bir fungus olan Fusarium subglutinosa (Wollenw & Reinking)’da zaman zaman yaprakbiti popülasyonunu önemli oranda düşürmekte etkili olmaktadır (Şekil 3,4).

Ülkemizde tespit edilen doğal düşmanların önemlileri aşağıda verilmiştir.

Predatörler

  • Chrysoperla carnea (Steph.) Neu.: Chrysopidae
  • Coccinella septempunctata L., Col.: Coccinellidae
  • C. undecimpunctata L., Col.: Coccinellidae
  • Adonia variegata (Goeze), Col.: Coccinellidae
  • Exochomus nigromaculatus (Gz.), Col.: Coccinellidae
  • E. flavipes M., Col.: Coccinellidae
  • Hyperaspis quadrimaculatus Red Col.: Coccinellidae
  • Scymnus interruptus (Gz.), Col.: Coccinellidae
  • S. pallipediformis Günther Col.: Coccinellidae
  • S. apetzoides Copra, Col.: Coccinellidae
  • Propylaea quattuordecimpunctata L Col.: Coccinellidae
  • Thea vigintipunctata L., Col.: Coccinellidae
  • S. apetzi (Mulsant), Col.: Coccinellidae
  • S. rubromaculatus Goeze, Col.: Coccinellidae
  • S. levaillanti Mulsant, Col.: Coccinellidae
  • Geocoris megacephalus (R.), Hem. : Lygaeidae
  • G. pallidipennis (C.), Hem. : Lygaeidae
  • G. arenarius (Jak.), Hem. : Lygaeidae
  • Piocoris erythrocephalus (P. & S.), Hem. : Lygaeidae
  • P. luridus Fieb., Hem. : Lygaeidae
  • Nabis pseudoferus Rm., Hem. : Nabidae
  • N. rugosus L., Hem. : Nabidae
  • N. punctatus L. Hem. : Nabidae
  • Orius horvathi (Reut.), Hem. : Anthocoridae
  • O. niger (W.) Hem. : Anthocoridae
  • Deraeocoris pallens Reut., Hem. : Miridae
  • D.serenus Dgl. Sc. Hem. : Miridae
pamuk yaprakbitlerinin doğal düşmanları
Şekil 3. a) Coccinella septempunctata ergini b) Coccinella septempunctata larvası c) Scymnus sp. ergini d) Scymnus sp. larvası

Parazitoidler

  • Ephedrus persicae Fruf Hym.: Aphidiidae
  • Lysiphlebus fabarum Marshall Hym.: Aphidiidae
  • Pachyneuron sp Hym.: Pteromalidae
  • Metasyrphus corallae (Fabr.)
  • Episyrphus balteatus (De Geer) Dip.: Syrphidae
  • Scaeva pyrasti (Linneaus)
  • Aphidoletes aphidimyza Rondani Dip.: Cecidomyiidae
  • Leucopis griseola Fall Dip.: Chaemamyiidae

Entomopatojen Fungus

Fusarium subglutinosa (Wollenw & Reinking)

pamuk yaprakbitlerinin doğal düşmanları
Şekil 4. a) Aphidius colemani ile parazitlenmiş yaprakbiti b) Sryphidae larvası c) Aphidoletes aphidimyza larvası d) Deraecoris sp. ergini

Pamuk Yaprakbitinin Mücadelesi

Kültürel Mücadele

Mevsim başında bulaşmaların yabancı otlardan gerçekleşmesi nedeniyle tarla içindeki yabancı otlar yok edilmelidir. Bitki sıklığı, aşırı sulama ve aşırı azotlu gübre kullanımı vejetatif gelişmeyi arttıracağı için yaprakbitinin çoğalmasını teşvik etmektedir. Bu nedenle bitki sıklığı, sulama ve gübrelemede önerilen tavsiyelere uyulmalıdır.

Biyolojik Mücadele

Yukarıda da belirtildiği gibi zararlının çok sayıda ve türde doğal düşmanı bulunmaktadır. Özellikle pamuğun temel gelişim döneminde yararlı türlere, iklim koşullarına ve tarla yakınındaki diğer ürünlere dikkat edilmelidir. Bu dönemde doğal düşman yoğunluğu yeterli ve sıcaklıklar yüksek ise, kimyasal mücadeleden kaçınılmalıdır. Kimyasal mücadelenin gerekli olması halinde, doğal düşmanların korunması açısından mümkün olabildiğince seçici ilaçların kullanılmasına dikkat edilmelidir.

Kimyasal Mücadele

Zararlı tarlada bütün vejetasyon mevsimi süresince görülebilmektedir. Bu nedenle kimyasal mücadeleye karar vermek için temel gelişme dönemi ve koza oluşturma dönemi olmak üzere iki farklı dönemde ekonomik zarar eşiği belirlenmiştir. Özellikle pamuğun temel gelişim döneminde tarlalar sık sık kontrol edilerek haftada iki kez sürvey yapılmalıdır.

Fide döneminde seyreltme sonrası % 50 oranında bulaşma belirlendiğinde ilaçlı mücadele önerilir. Pamuğun koza oluşturma döneminde ise ilk sulamayla birlikte zararlının yoğunluğunda artışlar görülmektedir. En az haftada bir yapılacak sürveylerde 25 birey (ergin+nimf)/yaprak yoğunluğuna ulaştığında mücadele önerilmelidir. Zararlı yaprak altında bulunduğu için ilaçlamalarda tarla pülverizatörlerine yaprak altı meme setleri ilave edilmelidir. Pamuk yaprakbitinin kimyasal mücadelesinde kullanılan ilaçlar ve dozları Ek 4’te yer almaktadır.

Pamuk Yaprakbiti İçin Önerilen İlaçlar

Aktif madde adı ve oranı Formülasyon Tipi Doz (100l su) Son ilaçlama ile hasat arası süre (gün) Etki mekanizması*
Güvenli olarak tavsiye edilen ilaçlar
Sulfoxaflor % 50 w/w WG=WGD 7,5 gr/da 14 4C
Pymetrozine 25 % WP 60 g/da 35 9B
Pymetrozine 50 % WG 30 g/da 35 9B
Pirimicarb 50 %** WP-WG 30 g/da 7 1A
Kontrollü olarak tavsiye edilen ilaçlar
Lambda-cyhalothrin 50 g/l** EC 50 ml / da 7 3
Malathion 650 g/l EC 100 ml/da ergin nimf 7 1B
Thiamethoxam 240 g/l SC 20 ml/da nimf-ergin 28 4A
Geçici olarak tavsiye edilen ilaçlar
Imidacloprid 350 g/l SC 35 ml / da nimf ergin 14 4A
Acetamiprid % 20 SP 10 g/da nimf ergin 4A
Imidacloprid 210 g/l + Beta – Cyfluthrin 90 g/l OD 15 ml / da nimf-ergin 14 4A;3
Dimethoate 400 g/l EC 100 ml/da nimf 7 1B
Ek4 - Pamuk Yaprak Biti mücadelesinde kullanılan ilaçlar ve dozları - * Pestisitlere karşı direnç gelişimini azaltmak için birbiri ardına yapılacak uygulamalarda etki mekanizması sütununda yer alan farklı harf ya da rakama sahip aktif maddelerin seçilmesine özen gösterilmelidir. ** Akdeniz Bölgesinde kullanılmaz

Bitki Koruma Ürünleri

Instagramda aramıza katıl!

Gün aşırı paylaştığımız içeriklerimizle Instagram’da üreticileri bir araya getirdiğimiz bir topluluk oluşturuyoruz. Sen de katıl!

SİZDEN GELENLER
ÖĞRETİCİ İÇERİKLER
YARIŞMALAR
KATILMAK İSTİYORUM

Kaynaklar

Bu makale, T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI’ndan alınmıştır. İçerikte hiçbir değişiklik yapılmamıştır.

Orijinal Makale

Dr. Okan ÖZGÜR, Uzm. Halil DÜNDAR, Uzm. Sedat EREN, Dr. Hale GÜNAÇTI, Dr. Yasemin SABAHOĞLU, Uzm. Seher TANYOLAÇ, Uzm. Hilmi TORUN, Dr. Nursen ÜSTÜN, Dr. Abdullah YILMAZ (2017). Pamuk Entegre Mücadele Teknik Talimatı. Ankara: T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI

Bitki Koruma Ürünleri

PAYLAŞ
PAYLAŞ