Ana Sayfa
Zirai Mücadele Kütüphanesi
Örtüaltı Tarımda Toprak Kökenli Hastalıklar

Örtüaltı Tarımda Toprak Kökenli Hastalıklar

(Fusarium spp., Verticillium spp, Rhizoctonia solani, Phytophthora spp., Pythium spp., Alternaria spp., Sclerotinia spp., Pyrenochaeta lycopersici )
Hastalık
Örnekleme Zamanı
Örnekleme Yöntemi
İndirilebilir Ekler
İndirmeyi Başlat

Tanımı, Yaşayışı ve Hastalık Belirtileri

Fusarium spp., bölmeli miselli, tek hücreli mikrokonidilere, çok hücreli (bölmeli) makrokonidilere ve dayanıklı klamidosporlara sahip, esas olarak toprak kökenli funguslardır.

Verticillium spp., konidioforları vertisillat olarak dallanan, yan dalların uçlarında eliptik nşekilde, tek hücreli, renksiz konidileri olan funguslardır. Kışı toprakta mikrosklerot halinde geçirir.

Domates ve biberde toprak kökenli hastalıklar
Şekil 47. Domateste Pythium sp.’nin neden olduğu kök boğazındaki belirti -Şekil 48. Biberde kök çürüklüğü (Fusarium spp.)hastalıklarının belirtisi

Pythium spp., bölmesiz miselli, sporangiumlara sahip, eşeyli devresinde anteridiumn ve oogoniumları olan bir fungustur. Toprakta yaşar.

Rhizoctonia solani’nin miselleri dik açı oluşturacak şekilde yan dallar oluşturur. Miseller gençken renksiz, sonradan sarımtrak, yaşlandıkça kahverengiye dönüşür. Kışı toprakta bitki artıkları üzerinde miselyum veya serbest halde sklerot olarak geçirir.

Biberde kökboğazı yanıklığı
Şekil 49. Biberde kökboğazı yanıklığının(Phytophthora capsici) belirtisi -Şekil 50. Biberde Rhizoctonia solani’nin neden olduğu kökboğazındaki belirtisi


Phytophthora spp.’nin bölmesiz, ince ve dallanmış miselleri vardır. Sporangiumlar genellikle limon ve yumurtamsı şekilde olup papilla denilen bir çıkıntıya sahiptir. Fungus suyun varlığında kamçılı zoosporları ile yayılır. Kışı bitki artıklarında ve toprakta geçirir.

domates bitkisinde hastalıktan solgunluk
Şekil 51. Domates bitkisinde Fusarium oxysporum’un neden olduğu solgunluk (a) iletim demetindekahverengileşme (b)


Alternaria spp., bölmeli miselli, enine ve boyuna bölmeli, saplı lobut tipi sporlara sahip hastalıklı bitki artıkları ve tohumla taşınan bir fungustur.

Hıyarda solgunluk ve kök çürüklüğü
Şekil 52. Hıyarda solgunluk ve kök çürüklüğü(Fusarium spp.) hastalığının oluşturduğu belirtiler

Sclerotinia spp., bölmeli miselli,sklerotlar oluşturan,eşeyli devrede apotesyum veren, toprakta yaşayan bir fungustur.

Pyrenochaeta lycopersici fungusu, toprakta özellikle kararmış, az mantarlaşmış kökler üzerinde klamidospor formunda uzun süre barınır. Domatesin monokültür olarak yetiştirilmesi toprak inokulumunun oranını yükseltir. Toprakta gelişmesi çok yavaştır. Konukçusu domatestir.

Patlıcan bitkisinde Fusarium solgunluğu hastalığı
Patlıcanda Fusarium solgunlugunun bitkide (a) ve iletim demetinde (b) oluşturduğu belirtiler

Toprak kökenli hastalıklar fideliklerde çökertene, seraya şaşırtıldıktan sonra bitkilerde kök çürüklüğüne, kök ve kökboğazı yanıklığına neden olur (Şekil 47, 48, 49, 50). Alt yapraklardan başlayarak üst yapraklara doğru ilerleyen solma, pörsüme, şeklinde belirtilere neden olan fungusun miselleri iletim demetlerinin tıkar, gövde dokusunun rengi bozulur, kahverengileşir (Şekil 51 a,b). Zamanla bitki tümüyle solar ve ölür.

Patlıcanda Verticillium solgunluğu
Şekil 54. Patlıcanda Verticillium solgunluğunun bitkide (a) ve iletim demetlerinde (b) oluşturduğu belirti

Hıyarda kök çatlamaları toprak kökenli patojenlerin neden olduğu hastalıklardır (Şekil 52). Patlıcanda Fusarium ve Verticillium solgunlukları (Şekil 53 a,b, 54 a,b). Domateste kök mantarlaşması hastalığına neden olan P. lycopersici ile enfekteli köklerde küçük nekrotik lekeler, yer-yer mantarlaşmış esmer kök kısımları ve çatlamış bölgeler oluşur (Şekil 55).

Domateste kök mantarlaşması
Şekil 55. Domateste kök mantarlaşması (P.lycopersici) hastalığının belirtisi

Örtüaltı Tarımda Toprak Kökenli Hastalıkların Mücadelesi

Kültürel Önlemler

  • Dayanıklı çeşitler yetiştirilmeli,
  • Dayanıklı anaç üzerine aşılı fideler tercih edilebilir,
  • Sulama suyunun kök boğazı çevresinde birikmesi önlenmeli, tercihen damlama sulama yapılmalı,
  • Toprağın drenajı iyi olmalı,
  • Dengeli gübreleme ve iyi bakım yapılmalı,
  • Hastalıklı bitki artıkları ile bulaşan su (Kanal suyu vb.), sulama suyu olaraknkullanılmamalı,
  • Yabancı otlar temizlenmeli,
  • Serada kalan bitki artıkları toplanıp, yakılmalı,
  • Zayıf ve süzek topraklarda kompost veya çiftlik gübresi uygulaması yapılmalıdır.

Fiziksel Mücadele

Toprak kökenli patojenlere karşı toprağa uygulanan kimyasallara alternatif olarak solarizasyon uygulanmalıdır (Şekil 56, 57). (“9. Mücadelenin Yönetimi” bölümüne bakınız.)

Serada solarizasyon uygulaması
Şekil 56. Serada düz alana solarizasyon uygulaması -Şekil 57. Serada sırta dikilecek ürünler için hazırlanan karıklara solarizasyon uygulaması

Kimyasal Mücadele

Solarizasyon uygulaması fumigantların düşük dozları ile kombine edilerek uygulanır (“Mücadelenin Yönetimi” bölümüne bakınız). Toprak funguslarının neden olduğu hastalıklara karşı yapılan tohum, fidelik toprağı ilaçlamasında kullanılacak ilaçlar ve dozları aşağıda verilmiştir.

Örtüaltı Tarımda Toprak Kökenli Hastalıklar için kullanılabilecek ilaçlar

Etkili madde adı ve oranı (%) Formülasyon tipi Doz (100 litre suya) Son ilaçlama ile hasat arası süre (gün) Etki mekanizması*
Güvenli olarak tavsiye edilen ilaçlar
Hymexazole 360 g/l SC 150 ml (3 l/m2 mahlül domates fidelik) 7 32
Hymexazole 360 g/l SC 500 ml/da biber 3 32
Hymexazole 360 g/l SC 300 ml (3 l/m2 mahlül hıyar fidelik) 7 32
Thiram %80 WP 200 g/100 kg tohum - M3
EK4. Örtüaltı Tarımda Toprak Kökenli Hastalıklar için kullanılabilecek ilaçlar.*Pestisitlere karşı direnç gelişimini azaltmak için birbiri ardına yapılacak uygulamalarda etki mekanizması sütununda yer alan farklı harf ya da rakama sahip aktif maddelerin seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bitki Koruma Ürünleri

Instagramda aramıza katıl!

Gün aşırı paylaştığımız içeriklerimizle Instagram’da üreticileri bir araya getirdiğimiz bir topluluk oluşturuyoruz. Sen de katıl!

SİZDEN GELENLER
ÖĞRETİCİ İÇERİKLER
YARIŞMALAR
KATILMAK İSTİYORUM

Kaynaklar

Bu makale, T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI’ndan alınmıştır. İçerikte hiçbir değişiklik yapılmamıştır.

Orijinal Makale

Doç. Dr. Seral YÜCEL, Dr. Tülin KILIÇ, Dr. Nursen ÜSTÜN, Dr.Pervin ERDOĞAN, Dr.Nilüfer YILDIZ, Dr. Emine TOPUZ, Dr.Tijen TAŞKIN, Dr. Melike YURTMEN, Dr.Ayşe AŞKIN, Sabriye ÖZDEMİR, Dr.Mehmet KARACAOĞLU, Dr. Adem ÖZARSLANDAN, Dr.Cevdet ÖZKAN, Dr.Abdullah YILMAZ, Dr. Öncül K. CANER, Dr. Eda AKSOY (2017). Örtüaltı Entegre Mücadele Teknik Talimatı. Ankara: T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI

Bitki Koruma Ürünleri

PAYLAŞ
PAYLAŞ