Pamuk Verticillium Solgunluğu

(Verticillium dahliae Kleb.)
Hastalık
Örnekleme Zamanı
Etmenin tarladaki durumunu ortaya koyacak çalışmalar kozaların %5- 10 ve %50- 60 açıldığı dönemlerde 2 defada yapılmalıdır.
Örnekleme Yöntemi
Üretim alanının büyüklüğüne bağlı olarak tarlaya köşegenlerinden girilerek tesadüfen seçilecek sıralarda, sıra üzerindeki ardışık bitkiler 0-4 ıskalasına göre değerlendirilir.
İndirilebilir Ekler
İndirmeyi Başlat

Tanımı, Yaşayışı ve Hastalık Belirtileri

Hastalık etmeni fungus toprak kökenli olup, genellikle vejetasyonun sonuna yaklaştıkça ağırlaşan bir belirti tablosuyla kendisini gösterir. Alt kısımlardan üst kısımlara doğru ilerleyen belirti tablosunda ilk belirtiler herhangi bir zararlanma olmaksızın solan yapraklar şeklinde olabileceği gibi, yaprakların kenarlarından damar aralarına doğru ilerleyen kloroz ve sonrasında nekrozlar şeklinde de olabilir (Şekil 30 a-b., 31a).

Pamukta Verticillium solgunluğunun yapraktaki belirtisi
Şekil 30. Pamukta Verticillium solgunluğunun yapraktaki belirtisi (a ve b).

Ekim geç yapılmışsa veya hastalık erken başlamışsa bitki boyu kısalır, koza sayısı azalır ve kozalar küçük kalır. Hastalığın diğer karakteristik bir belirtisi ise gövde enine kesitinde ksilem (odun borusu) iletim demetlerinin kahverengileşmesidir (Şekil 31b).

Verticillium solgunluğunun pamuk bitkisindeki genel görünümü
Şekil 31. a) Verticillium solgunluğunun bitkideki genel görünümü b) Verticillium solgunluğunun gövde enine kesitindeki görünümü

Hastalığın ileri aşamalarında çoğunlukla bitki ölür (Şekil 32). Etmenin değişik vejetatif uyum grupları (VCG) bulunmaktadır. Bunlardan VCG1 pamukta en yıkıcı olanıdır ve hastalıklı bitkilerde ani yaprak dökümü, bitki boyu kısalması ve ölümüne yol açar. VCG2 kendi içerisinde 2A ve 2B olarak ayrılmaktadır. Genellikle VCG2B üyelerinin VCG2A’ya göre daha virulent oldukları saptanmıştır. Bu grup bitkilerin yapraklarında damar aralarına doğru ilerleyen kloroz ve sonrasında nekroze alanlar oluşur. Yapraklar dökülmez çoğunlukla kaşık gibi bitkide asılı kalır,
bazen de solarak bitkinin gövdesine sarılır. V. dahliae, 21-27°C’ler arasında iyi gelişir. V. dahliae pamuk dışında birçok bitkide hastalığa neden olabilmektedir. Bunlardan bazıları zeytin, susam, ayçiçeği, bamya, domates, biber, patlıcan, börülce, fasulye, patates, yerfıstığı, kavun, maydanoz, şeftali, kayısı, karanfil, datura, domuz pıtrağı, horozibiği ve pire otudur.

Şekil 32. Verticillium solgunluğuna yakalanmışbitkinin ileri aşamadaki durumu - Erhan GÖRE
Fungus kışı toprakta ya da hastalıklı bitki kalıntılarında 10 yıl gibi uzun bir süre canlılığını sürdürebilir.

V. dahliae pamuğun özellikle kök uçlarından ve hipokotilin toprak altında kalan kısmından bitkiye giriş yapar. Kök meristemine giren fungus hem intrasellüler (hücre içi) hem de interselüller (hücreler arası) olarak merkezi silindire yönelir ve ksileme ulaşır. Etmen floemde taşınmaz. Fungus ksilem içinde misel ve konidi oluşturur. Bunlar ksilem boyunca bitkinin tepe noktalarına, yapraklara ve uç tomurcuklara kadar taşınır.

Etmenin yayılmasında kültür ve bakım işlemleri (özellikle toprak işleme ve sulama), hastalıklı bitki artıkları, bulaşık toprak ve tohum önemli rol oynamaktadır.

Pamuk Verticillium Solgunluğunun Mücadelesi

Kültürel Önlemler

  • Hastalığa dayanıklı çeşitler tercih edilmeli
  • Aşırı sulamadan kaçınılmalı
  • Ekim nöbeti uygulanmalı (2 yıl pamuk, 2 yıl yonca; 3 yıl pamuk, 3 yıl yonca; 2 yıl pamuk, 1 yıl buğday + mısır; 2 yıl pamuk, 1 yıl mısır; 1 yıl pamuk, 1 yıl susam + buğday)
  • Dengeli gübreleme yapılmalı. (Azotlu gübre olarak üre tercih edilmelidir)
  • Yabancı ot mücadelesi yapılmalıdır.
  • Derin toprak işlemeden kaçınılmalıdır.

Kimyasal Mücadele

Solgunluk hastalığının bilinen ekonomik bir ilaçlı mücadelesi yoktur.

Bitki Koruma Ürünleri

Instagramda aramıza katıl!

Gün aşırı paylaştığımız içeriklerimizle Instagram’da üreticileri bir araya getirdiğimiz bir topluluk oluşturuyoruz. Sen de katıl!

SİZDEN GELENLER
ÖĞRETİCİ İÇERİKLER
YARIŞMALAR
KATILMAK İSTİYORUM

Kaynaklar

Bu makale, T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI’ndan alınmıştır. İçerikte hiçbir değişiklik yapılmamıştır.

Orijinal Makale

Dr. Okan ÖZGÜR, Uzm. Halil DÜNDAR, Uzm. Sedat EREN, Dr. Hale GÜNAÇTI, Dr. Yasemin SABAHOĞLU, Uzm. Seher TANYOLAÇ, Uzm. Hilmi TORUN, Dr. Nursen ÜSTÜN, Dr. Abdullah YILMAZ (2017). Pamuk Entegre Mücadele Teknik Talimatı. Ankara: T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI

Bitki Koruma Ürünleri

PAYLAŞ
PAYLAŞ