Fındık Filiz Güvesi

Tanımı, Yaşayışı ve Zarar Şekli

Fındık filizgüvesi (Gypsonoma dealbana) ergini 4,5–5,0 mm boyundadır Ön kanatlar sütlü kahverengi beyazdır.

Kanadın dip tarafı gri siyah çizgili, orta kısım sarı ve kahverengi geniş bantlı, dış kenar koyu kahverengi çizgilidir. Arka kanatlar kahverengi gridir (Şekil 27 a, b). Yumurta 0,5–0,7 mm boyunda, mat beyaz ve basıktır. Larva açık sarı renkte, baş ve boyun siyahtır (Şekil 27 b). Baş ve boyun kahverengi, seyrek ve kısa kıllarla kaplıdır. Pupa 7–8 mm boyunda, kızıl kahverengindedir.

Fındık bahçelerinde ilk erginler mart ayı sonlarında görülmeye başlar. Ergin çıkışı 50 gün kadar devam eder. Ergin dişiler çıkmaya başladıktan 5–6 gün sonra yumurtalarını genellikle yaprakların üst yüzüne tek tek bırakırlar.

Yumurtadan çıkan larva, yaprağın alt yüzüne geçerek iki damarın birleştiği yerde 4-4,5 ay beslenir, bu sırada üzeri ağ ve pisliklerle kaplanır. Sonbaharda püsler veya kozalak akarlarının (Phytoptus avellanae) zararı sonucu oluşan kozalaklara geçmeye başlar ve kışı burada geçirir. Tüm popülasyonunun %20-30’u ergin olana kadar kozalağı terk etmez. Larva ertesi yıl mart ayı başlarından itibaren göz ve sürgünlerin özüne girerek galeri açar. Mayıs ortalarında pupa olur.

Fındık filiz güvesi larvalarının ilk zararı temmuzda yapraklarda görülür. Larvalar, yaprağın alt yüzünde orta damarla yan damarların birleştiği koltuklarda beslenerek üçgen şeklinde karakteristik kahverengi lekeler oluşturur (Şekil 28a). Bu lekeler, larvanın ördüğü ağ ve beslenme artıklarından meydana gelir. Yaprağın üst epidermisi daima sağlam kalır. Larvalar orta damarlarda bir galeri açar ve beslenmediği zaman orada gizlenir.
Sonbaharda larvalar püslere (erkek çiçek), göz diplerine ve kozalaklara geçer. İki püsü ağlarla birbirine birleştirir, birleşen iki püs arasında koyu renkli pislikleri ile karışık bir kabarıklık meydana getirir. Kemirilen püsler gelişemediği için kıvrılır. Kozalak içerisindeki larvaların galeri ve beslenme artıkları kolayca görülür.

Mart ortalarında, kozalaklarda beslenenler hariç bütün larvalar, sürgünlerin diplerindeki muhafaza yapraklarının arasında ördükleri kabarık ağ içerisinde bulunur. Zarar uğrayan henüz gelişmekte olan sürgünler kurur, ancak ağ ile dala yapıştırılmış olduklarından düşmezler. Bu şekilde kurumuş sürgünler filiz güvesinin tipik zarar şeklidir (Şekil 28b).

Zarar görmüş göz ve sürgünler koparılınca ortada larva giriş deliği görülür. Gelişen sürgünlerdeki larvalar sürgün özünde uca doğru galeri açarak sürgün uçlarının kurumasına neden olurlar. Bir larva 5 ayrı sürgünü kurutabilir.

Bu zararlı tüm fındık üretim alanlarında görülmektedir. Ancak popülasyonun yüksek olduğu yerlerde önemli zararlara neden olmasına rağmen fındık alanlarında ekonomik önemde yaygın bir zararlı değildir.

Zararlının konukçusu fındıktır.

Doğal Düşmanları

Parazitoitleri

• Macrocentrus grandii Giodanish Hym.: Braconidae
• M. thoracius Ness. Hym.: Braconidae
• Apanteles sp. Hym.: Braconidae
• Agathis (Microdus) rufipes Mess. Hym.: Braconidae
• Pristomerus vulnerator Panz Hym.: Ichneumonidae
• Meteorus fragitis Wesm. Hym.: Ichneumonidae

Fındık Filiz Güvesi Mücadelesi

Kimyasal Mücadele

İlaçlama Zamanı

Fındık filiz güvesi ile bulaşık olan bahçelerde bir ön sayım yapılarak mücadeleye gerek olup olmadığına karar verilmelidir. Bu amaçla;

• 1–10 da olan bahçelerde 10 ocak,
• 11–30 da olan bahçelerde 20 ocak,
• 30 da’dan büyük bahçelerde 30 ocak işaretlenir.

Her işaretli ocaktan alt, orta ve üst kısımlarından 10’ar olmak üzere toplam 30 yaprak alınıp, zarar belirtisi olanlar sayılır. Zarar görmüş yaprak oranı % 15 olduğunda kimyasal mücadeleye karar verilir.

Kimyasal mücadele, larvaların püslere veya kozalaklara göç ettiği yaprak döküm başlangıcına (eylül sonları) kadar yapılmalıdır.

Uygulanabilecek İlaçlar