Zeytin Güvesi

(Prays oleae Bern.)
Zararlı
Örnekleme Zamanı
Mart ortası-Ekim ortası
Örnekleme Yöntemi
Gözle inceleme, Tuzak yöntemi
İndirilebilir Ekler
İndirmeyi Başlat

Tanımı, Yaşayışı ve Zarar Şekli

Ergin kelebeğin boyu 7–8 mm, kanat açıklığı ise 13–16 mm kadardır. Genel görünüşü gümüşi renklidir. Ön kanatların üzerinde siyah renkli lekeler ve kenar uçlarında ise gümüşi saçaklar bulunur. Antenler 3–4 mm uzunluğunda ve kıl gibidir (Şekil 8). Yumurta, 0,5 mm uzunluğunda ve basık kubbe biçiminde olup, üzerinde arı peteğini andıran desenler bulunur. Yeni bırakılan yumurta önce şeffaf, açılmaya yakın ise kirli beyaz ve sarımsı renk alır (Şekil 8).

Larvaları, genellikle kirli beyaz, sarımsı renkte olmakla birlikte beslendiği bitki kısmına göre rengi değişmektedir. Olgun larvanın boyu 8–10 mm olup, vücudun her iki yanında, birer bant bulunur. Larvalar genellikle bol kıllıdır. Bazen kılsız olanlara da rastlanılabilir (Şekil 8).

Pupa dıştan görülebilen seyrek dokulu beyaz bir kokon içinde bulunur(Şekil 8). Zeytin güvesi yılda üç döl verir. Her döl, zeytin ağacının ayrı bir fenolojik döneminde zararlı olur.

Zeytin güvesinin ergini, larvası, yumurtası ve pupası
Şekil 8. Zeytin güvesi’nin a) Ergini, b) Tomurcukta yumurtası c) Larvası d) Pupası

Yaprak dölü (Phyllophagous): Meyvelerde beslenen larvalardan oluşan erginler, eylül-aralık döneminde çıkarak, yaprakların genellikle üst yüzeylerine yumurta bırakır. Yumurtalar, sıcaklığa bağlı olarak, 8-16 günde açılır. Yumurtadan çıkan genç larvalar, hemen yumurta kabuğunun altından, yaprak epidermisine girer. Burada iki epidermis arasındaki etli kısımda beslenerek, 2-3 mm boyunda bir oyuk açar ve bu oyuk içinde kışı geçirir (Şekil 9). Larvalar, bölgelere göre değişmekle beraber, şubat sonundan başlayarak, kışladıkları odacıktan çıkar. Taze sürgün uçları ve yapraklarla beslenirler(Şekil 9). Olgunlaşan larvalar, ya iki yaprağı birbirine yapıştırarak, ya bir yaprağı bükerek, ya da uç yapraklarda bir kokon örerek pupa olurlar. Mart ayının ikinci yarısı, nisan başından itibaren ergin çıkışları başlar.

zeytin güvesinin yaprak dölünün larvası ve zararı
Şekil 9. Zeytin güvesinin yaprak dölünün a-b) larvası c) zarar
Zeytin güvesi, özellikle izole edilmiş zeytin alanlarında ve belirli mikroklimalarda, önceki yıllarda yoğun ilaçlamaların yapıldığı ve doğal dengenin bozulduğu zeytin alanlarında sorun olmaktadır.

Çiçek dölü (Anthophagous): Yaprak dölünün erginleri, yumurtalarını nisan-mayıs aylarında, çiçek tomurcuklarına ve tomurcuk saplarına bırakırlar. Yumurtalar 8-10 günde açılarak çıkan larvalar, çiçek tomurcuklarının içine girerek beslenirler. Bir larva, 10-15 gün süren gelişmesi boyunca, 30-40 tomurcuğa zarar verebilir (Şekil 10). Gelişmesini tamamlayan larvalar, salgıladıkları iplikçiklerle, tomurcukları ve çiçekleri birbirine ağ şeklinde bağlayarak, içinde pupa olurlar. Bu pupalardan 7-10 gün içinde kelebekler çıkar.

Zeytin güvesinintTomurcuktaki zararı, larvası ve yumurtası
Şekil 10. Zeytin güvesinin a) Tomurcuktaki zararı b) Larvası c) Yumurtası

Meyve dölü (Carpophagous): Zeytin danelerinin iri karabiber büyüklüğünü aldığı, mayıs sonu ile haziran ayı başlarında, çiçek dölünde meydana gelen erginler, meyvelerin çanak yaprakları üzerine yumurta bırakırlar. Genellikle bir meyveye tek yumurta bırakırlar, ancak yoğun popülasyonlarda birden fazla da yumurta bırakabilirler. Bir haftada açılan yumurtalardan çıkan larvalar, yumurta kabuğu altından, meyve sapı dibinden girer, çekirdeğe doğru ilerler. Larvalar meyveye girerken, sapla meyvenin bağlantısını bozarlar. Bu tür meyveler buruşup kararır ve dökülür. Bunlara “karabiber dökümü” denir. Meyve içine giren larvalar, önceleri çekirdek evinin iç yüzünde, daha sonra tohum teşekkül etmeye başlayınca, tohumla beslenerek gelişmelerini sürdürürler. Bu meyveler henüz yağlanmadıkları için değerlendirilemez. Bu dönemdeki zararı çok önemlidir (Şekil 11).

Zeytin güvesinin meyvedeki zararı
Şekil 11. Zeytin güvesinin meyvedeki zararı

Larvalar, bölge ve iklim koşullarına göre, 2,5-3,5 ayda olgunlaşarak gelişmelerini tamamlarlar. Pupa olmak üzere, meyvenin içinden ve yine sapa yakın bir yerden dışarı çıkarlar. Bu çıkış esnasında, sap dibinde gözle görülebilecek büyüklükte bir delik açarlar (Şekil 11). Bu çıkış deliği, genellikle sapla meyveyi ayırdığından, bu meyveler bir kaç gün içinde dökülür. Bu dönemdeki meyve dökümleri de önemlidir.

Bazen ağaç üzerinde dökülmemiş ve larva çıkışı olmayan meyvelere de rastlamak mümkündür. Meyvelerden çıkan larvalar, ağaçların gövde ve dallardaki kabuk altlarında, çatlak ve yarıklarda veya toprakta pupa olurlar. Pupa süresi 10 gün kadardır. Ergin çıkışları, eylül-aralık aylarında olur. Çıkan erginler yapraklara yumurta bırakırlar. Böylece Zeytin güvesi üç dölünü tamamlar.

Konukçuları: Zeytin güvesinin konukçuları zeytin (Olea europaea L.), Yabani zeytin (Oleae oleaster L.), Akça kesme (Phillyrea spp.), Yasemin (Jasminum spp.) ve Kurtbağrı (Ligustrum spp.) dır.

Doğal Düşmanları

Ülkemizde yapılan çalışmalarda, birçok doğal düşmanı saptanmıştır.

Parazitoitler

  • Bracon variegator Spinole. Hym.:Braconidae
  • Chelonus cingulipes Niez. Hym.:Braconidae
  • Chelonella depressa Thom. Hym.:Braconidae
  • Chelonus oculator Panz. Hym.:Braconidae
  • Phanerotomella kerteszii Szepl Hym.:Braconidae
  • Ageniaspis fuscicollis praysincola Silvestri Hym.:Chalcididae
  • Elasmus albipensis Thom. Hym.:Elasmidae
  • Elasmus flabelletus Fons. Hym.:Elasmidae
  • Oomyzus sempronius Erd. Hym.:Eulophidae
  • Gelis areator Panz. Hym.:Ichneumonidae
  • Lissonata proxima Fons. Hym.:Ichneumonidae
  • Pediobius sp.

Predatörler

  • Chrysoperla carnea Steph. Neur. : Chrysopidae
  • Nagusta guedeli Kol. Hem. : Reduviidae
  • Orius minutus L. Hem. : Anthocoridiae
  • Orius niger (Wolff) Hem. : Anthocoridiae
  • Scymnus apetzi Mulsant Hem. : Anthocoridiae
  • Scymnus interruptus (Goeze) Col. : Coccinellidae
  • Scymnus rubromaculatus (Goeze) Col. : Coccinellidae
  • Scymnus (Pullus) subvillosus (Goeze) Col. : Coccinellidae
  • Stethorus punctillum Weise Col. : Coccinellidae

Zeytin Güvesinin Mücadelesi

Biyoteknik Mücadele

Zeytin tomurcuklarının kabarmaya başladığı mart sonu nisan başlarında, 3 ağaca bir adet delta tipi eşeysel tuzak olacak şekilde asılarak bu zararlı ile kitlesel tuzaklamayla mücadelesi yapılır.

Kimyasal Mücadele

Zeytin güvesinin çiçek dölünde, yoğun avcı ve parazitoitleri bulunmaktadır. Bu nedenle bu dönemde ilaçlama tavsiye edilmemektedir. Ancak ürünün az olduğu yıllarda mevsim başında yaprak ve yeni sürgünlerde %10’dan fazla zarar oluşmuşsa, çiçek dölünde ilk kelebeklerin yakalanmasından 7–10 gün sonra, entegre mücadelede öncelikli tavsiye edilen ilaçlardan biriyle ilaçlama yapılmalıdır (Ek 4).

Tercihen sadece meyve dölüne karşı ilaçlama yapılmalıdır. Kontrol edilen mercimek büyüklüğündeki meyvelerin %10’unda canlı “yumurta+larva” olması halinde ilaçlama yapılır.

Zeytin Güvesi İçin Önerilen İlaçlar

Aktif madde adı ve oranı Formülasyon Tipi Doz (100l su) Son ilaçlama ile hasat arası süre (gün) Etki mekanizması*
Güvenli olarak tavsiye edilen tarım ilaçları
Diflubenzuron %25 WP 40 g (çiçek nesline karşı) 14 15
Triflumuron % 25 WP 40 g (çiçek nesline karşı) 42 15
Kontrollü olarak tavsiye edilen tarım ilaçları
Lambda Cyhalothrin 50 g/l EC/CS 5 ml (çiçek nesline karşı) 3 3
Ek4 - Zeytin Güvesi mücadelesinde kullanılan ilaçlar ve dozları - * Pestisitlere karşı direnç gelişimini azaltmak için birbiri ardına yapılacak uygulamalarda etki mekanizması sütununda yer alan farklı harf ya da rakama sahip aktif maddelerin seçilmesine özen gösterilmelidir.


Bitki Koruma Ürünleri

Instagramda aramıza katıl!

Gün aşırı paylaştığımız içeriklerimizle Instagram’da üreticileri bir araya getirdiğimiz bir topluluk oluşturuyoruz. Sen de katıl!

SİZDEN GELENLER
ÖĞRETİCİ İÇERİKLER
YARIŞMALAR
KATILMAK İSTİYORUM

Kaynaklar

Bu makale, T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI’ndan alınmıştır. İçerikte hiçbir değişiklik yapılmamıştır.

Orijinal Makale

Dr. Tevfik TURANLI, Dr. Öncül K. CANER, Dr. Barbaros ÇETİNEL, Dr. Serpil ERİLMEZ, Dr. Latife ERTEN, Cemil HANTAŞ, Serkan KAPTAN, Dr. Yıldız SOKAT, Dr. Nursen ÜSTÜN, Dr. Ercan CANIHOŞ, Dr. N. Mükerrem ÇELİKER, Duygu DEMİRÖZ, Dr. Bilgin GÜVEN, Dr. Mehmet KAPLAN, Nuray KÖRÜKMEZ, Mustafa TÜFEKLİ (2017). Zeytin Entegre Mücadele Teknik Talimatı. Ankara: T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI

Bitki Koruma Ürünleri

PAYLAŞ
PAYLAŞ